Autorzy

Archiwum

Tematy

Newsletter

Jak przebiega kontrola celno-skarbowa?


1 marca 2017 r. weszła w życie ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej (ustawa o KAS), która wprowadziła nowy tryb weryfikacji prawidłowości rozliczeń podatników tzw. kontrolę celno-skarbową. Procedura ta w założeniu ma służyć zwalczaniu najpoważniejszych nadużyć podatkowych, zwłaszcza w zakresie związanym z wyłudzaniem podatku VAT (tzw. karuzele podatkowe). Wiąże się to m.in. z szerszymi uprawnieniami pracowników administracji celno-skarbowej, jak również pozbawieniem podatników, w szczególności przedsiębiorców wielu uprawnień, które dotychczas umożliwiały im obronę przed nadużyciami ze strony aparatu skarbowego.

 

Warto zatem prześledzić jak rozpoczyna się, przebiega i kończy kontrola celno-skarbowa i z jakich środków obrony może skorzystać podatnik, który nie chce oddać pola walki fiskusowi.

 

Kto przeprowadza kontrolę celno-skarbową?

 

Kontrola celno-skarbowa przeprowadzana jest przez naczelnika urzędu celno-skarbowego oraz upoważnionych przez niego pracowników urzędu (kontrolujący).

 

Naczelnik urzędu celno-skarbowego jest nowym organem wprowadzonym przez ustawę o KAS. 

 

Czy kontrolę celno-skarbową przeprowadzi właściwy miejscowo urząd?

 

W ustawie o KAS odstąpiono od zasady terytorialności działania organów administracji skarbowe jaka obowiązywała urzędy kontroli skarbowej i która nadal obejmuje urzędy skarbowe. Oznacza to, że naczelnik urzędu celno-skarbowego może wykonywać kontrolę celno-skarbową na terenie całego kraju. Dopuszczalne jest zatem, aby Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego Warszawie przeprowadził kontrolę celno-skarbową u podatnika z Łodzi.

 

Takie rozwiązanie wynika z potrzeby zapewnienia skuteczności i szybkości kontroli. Wiąże się również z pewnymi niedogodnościami dla podatników. Szczegółowe informacje na temat kontroli prowadzonej przez urząd z innej części kraju opisaliśmy w artykule „Brak zasady terytorialności urzędów celno-skarbowych – konsekwencje dla podatników”

 

Jak wygląda wszczęcie kontroli celno-skarbowej?

 

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że kontrola celno-skarbowa wszczynana jest wyłącznie z urzędu. Nie jest zatem dopuszczalne złożenie przez podatnika wniosku o wszczęcie wobec niego kontroli.

 

Podstawowym sposobem wszczęcia kontroli celno-skarbowej jest doręczenie kontrolowanemu podatnikowi upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej. W takim wypadku dniem wszczęcia kontroli jest dzień doręczenia upoważnienia.

 

Przed doręczeniem upoważnienia podatnik nie jest zawiadamiany o planowanym wszczęciu kontroli celno-skarbowej, jak ma to miejsce w przypadku kontroli podatkowej przeprowadzanej przez urzędy skarbowe. Pracownicy urzędu celno-skarbowego mogą zatem przejść do prowadzenia czynności kontrolnych bezpośrednio po doręczeniu podatnikowi upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.

 

Dodatkowo ustawodawca wyposażył kontrolujących w możliwość wszczęcia kontroli „na legitymację”. W takim wypadku pracownik urzędu celno-skarbowego może wszcząć kontrolę pojawiając się niespodziewanie w siedzibie podatnika i okazując legitymacje służbową bez doręczania upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej. W takim wypadku dniem wszczęcia kontroli jest dzień okazania legitymacji.

 

Wszczęcia kontroli na podstawie okazanej legitymacji jest dopuszczalne w przypadku podejrzenia, że podatnik nie przestrzega przepisów podatkowych oraz wystąpienia okoliczności uzasadniających niezwłoczne przeprowadzenie kontroli celno-skarbowej.

 

Takie brzmienie przepisów pozostawia dużą swobodę po stronie urzędu co do interpretacji przesłanek pozwalających na wszczęcie kontroli na legitymację. 

 

Wszczęcie kontroli na legitymację nie zwalnia jednak kontrolujących z obowiązku dostarczenia upoważnienia do kontroli w późniejszym terminie.

 

Czy wszczęcie kontroli celno-skarbowej wyłącza możliwość korekty deklaracji?

 

Nie. W terminie 14 dni od dnia doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej kontrolowanemu przysługuje prawo do skorygowania deklaracji w zakresie objętym kontrolą. Po upływie tego terminu uprawnienie to ulega zawieszeniu i pojawia dopiero po zakończeniu kontroli celno-skarbowej.

 

Gdzie przeprowadzane są czynności kontrolne?

 

Czynności kontrolne mogą być wykonywane:

  • w urzędzie celno-skarbowym,
  • w siedzibie kontrolowanego,
  • w miejscu prowadzenia lub przechowywania ksiąg podatkowych,
  • w każdym innym miejscu związanym z prowadzoną przez kontrolowanego działalnością, w tym w lokalu mieszkalnym lub w miejscach, w których mogą się znajdować urządzenia, towary lub dokumenty dotyczące tych urządzeń, towarów lub czynności podlegających kontroli,
  • w innych urzędach obsługujących organy KAS.

 

Jakie uprawnienia mają kontrolujący?

 

W ramach kontroli celno-skarbowej urzędnicy zostali wyposażeni w szereg uprawnień pozwalających na sprawną weryfikację rozliczeń podatnika. Uprawnienia te wykraczają poza standardowe przysługujące w trakcie kontroli podatkowej prowadzonej przez urzędy skarbowe. Należą do nich m.in. przysługujące kontrolującym prawo:

 

  • żądania udostępniania akt, ewidencji, ksiąg i wszelkiego rodzaju dokumentów związanych z przedmiotem kontroli celno-skarbowej oraz do sporządzania z nich odpisów, kopii, wyciągów, notatek, wydruków i udokumentowanego pobierania danych w formie elektronicznej;
  • wstępu, przebywania i poruszania się na gruncie oraz w budynku, lokalu lub innym pomieszczeniu kontrolowanego;
  • dokonywania oględzin;
  • legitymowania lub ustalania w inny sposób tożsamości osób, jeżeli jest to niezbędne na potrzeby kontroli;
  • przesłuchiwania kontrolowanego lub świadków;
  • przeszukiwania lokali, w tym lokali mieszkalnych, innych pomieszczeń i miejsc oraz rzeczy, w tym z użyciem urządzeń technicznych i psów służbowych;
  • zasięgania opinii biegłych;
  • zabezpieczania zebranych dowodów;
  • żądania przeprowadzenia spisu z natury;
  • sporządzania szkiców, kopiowania, filmowania, fotografowania oraz dokonywania nagrań dźwiękowych;
  • zbierania innych niezbędnych materiałów w zakresie objętym kontrolą celno-skarbową;
  • badania towarów, surowców, półproduktów i wyrobów, w tym pobrania próbek towarów, surowców, półproduktów i wyrobów gotowych, w celu ich zbadania;
  • żądania zamknięcia dokumentacji dotyczącej towarów i czynności podlegających kontroli celno-skarbowej w celu umożliwienia porównania stanu rzeczywistego ze stanem ewidencyjnym;
  • żądania złożenia wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli celno-skarbowej;

 

Czy urzędnicy mogą przeszukać mieszkanie podatnika?

 

Przed wejściem w życie ustawy o KAS możliwość prowadzenia czynności kontrolnych w miejscu zamieszkania podatnika była możliwa wyłączenie, jeśli w lokalu tym była prowadzona działalność gospodarcza, ewentualnie kontrola dotyczyła weryfikacji poniesienia wydatków na cele mieszkaniowe.

 

Obecnie upoważnieni pracownicy urzędów celno-skarbowych mogą dokonać przeszukania lokalu mieszkalnego podatnika, nawet jeśli nie prowadzi w nim działalności gospodarczej. Celem przeszukania powinno być zalezienie dowodów mających znaczenie dla prowadzonej kontroli celno-skarbowej.

 

Przeszukanie jest jednak możliwe dopiero po uzyskaniu zgody właściwego prokuratora, która wydawana jest w formie postanowienia. Postanowienie w przedmiocie przeszukania powinno być okazane kontrolowanego przed przystąpieniem do przeszukania.

 

Od powyższej zasady ustawodawca wprowadził jednak wyjątek. W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy istnieją uzasadnione obawy aby przypuszczać, że dowody mające znaczenia dla kontroli znajdują się w mieszkaniu podatnika, kontrolujący może dokonać przeszukania mieszkania podatnika, bez uprzedniej zgody prokuratora. W takim wypadku przeszukanie, po jego dokonaniu, podlega zatwierdzeniu przez właściwego prokuratora rejonowego. Odmowa zatwierdzenia przeszukania skutkuje brakiem możliwości wykorzystania w kontroli dowodów uzyskanych w trakcie przesłuchania.

 

Jakie obowiązki ma kontrolowany podatnik?

 

Obowiązki podatnika są powiązane z uprawnieniami w jakie ustawodawca wyposażył kontrolujących. Kontrolowany jest zatem zobowiązany:

 

  • umożliwić wgląd w dokumenty i ewidencje objęte zakresem kontroli celno-skarbowej w tym dokumenty handlowe, księgowe i finansowe, nawet jeżeli mają charakter poufny, w tym dokumenty elektroniczne;
  • udzielać niezbędnej pomocy technicznej, jeżeli dokumenty lub ewidencje będące przedmiotem kontroli celno-skarbowej zostały sporządzone z zastosowaniem technik elektronicznego przetwarzania danych;
  • przedstawiać na żądanie urzędowe tłumaczenie na język polski dokumentów mających znaczenie dla kontroli celno-skarbowej, sporządzonych w języku obcym;
  • udostępniać towary, urządzenia oraz środki przewozowe oraz zapewnić dostęp do pomieszczeń oraz innych miejsc będących przedmiotem kontroli celno-skarbowej;
  • wydawać za pokwitowaniem towary lub dokumenty na czas trwania kontroli celno-skarbowej, jeżeli jest to niezbędne na potrzeby kontroli;
  • przeprowadzać na żądanie spis z natury w zakresie niezbędnym na potrzeby kontroli celno-skarbowej;
  • umożliwiać zbadanie towarów, surowców, półproduktów i wyrobów gotowych, w tym przez pobranie ich próbek;
  • udostępniać w niezbędnym zakresie środki łączności, a także inne urządzenia techniczne, jeżeli są one niezbędne do wykonania kontroli celno-skarbowej;
  • umożliwiać, nieodpłatnie, sporządzanie kopii i szkiców, filmowanie i fotografowanie oraz dokonywanie nagrań dźwiękowych;
  • zapewniać warunki do wykonywania czynności kontrolnych, w tym - w miarę posiadanych możliwości - samodzielne pomieszczenie odpowiednie do rodzaju wykonywanych czynności i miejsce do przechowywania dokumentów;
  • udzielać wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli celno-skarbowej.

 

Powyższe obowiązki zostały nałożone nie tylko na kontrolowanego podatnika, ale również na jego pracownika, osobę współdziałającą z kontrolowanym, podmiot prowadzący lub przechowujący księgi podatkowe lub dokumenty.

 

 

Ile trwa kontrola celno-skarbowa?

 

Kontrola celno-skarbowa powinna zakończyć się bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 3 miesięcy od dnia jej wszczęcia.

 

Prawnicze pojęcie „bez zbędnej zwłoki” w wolnym tłumaczeniu oznacza – najszybciej jak to możliwe przy uwzględnieniu stopnia skomplikowania sprawy.

 

3 miesięczny termin jest terminem instrukcyjnym. Oznacza to, że dopuszczalne jest jego przekroczenie. Jeżeli jednak kontrola celno-skarbowa nie zakończy się w wyżej wymienionym terminie organ powinien zawiadomić o tym kontrolowanego, podając jednocześnie przyczyny przedłużenia terminu zakończenia kontroli i wskazując nowy termin jej zakończenia.

 

Na skutek wyłączenia stawania przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej do kontroli celno-skarbowej zastosowania w tym postępowaniu nie znajdą limity czasu trwania kontroli, które obowiązują w trakcie kontroli podatkowej.

 

W przypadku nieuzasadnionego przedłużania kontroli celno-skarbowej podatnik nie pozostaje jednak bezbronny. Może bowiem złożyć do właściwego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej ponaglenie na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie.

 

 

Jak kończy się kontrola celno-skarbowa?

 

Kontrola celno-skarbowa kończy się doręczeniem wyniku kontroli. Wynik kontroli jest dokumentem, w którym kontrolujący opisuje m.in. nieprawidłowości jakie stwierdził w rozliczeniach podatnika.

 

Jak może zareagować podatnik po otrzymaniu wyniku kontroli stwierdzającego nieprawidłowości?

 

Doręczenie wyniku kontroli ponownie otwiera przed podatnikiem możliwość złożenia korekty deklaracji w zakresie objętym kontrolą celno-skarbową. Złożenie korekty deklaracji może nastąpić w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyniku kontroli. Złożenie korekty po upływie tego terminu nie wywołuje skutków prawnych.

 

Jeżeli jednak podatnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w wyniku kontroli będzie mógł nadal dochodzić swoich praw na dalszym etapie postępowania – w postępowaniu podatkowym.

 

Przekształcenie kontroli celno-skarbowej w postępowanie podatkowe.

 

Jeżeli wynik kontroli stwierdza nieprawidłowości w rozliczeniach podatnika, a kontrolowany nie złoży korekty deklaracji w 14 dniowym terminie, kontrola celno-skarbowa przekształci się w postępowanie podatkowe.

 

Przekształcenie następuje z dniem doręczenia kontrolowanemu postanowienia o przekształceniu.

 

Postępowanie podatkowe może zakończyć się wydaniem przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego decyzji, w której uwzględni on nieprawidłowości stwierdzone w wyniku kontroli i określi podatnikowi podatek do zapłaty w wyższej wysokości niż uprzednio zadeklarowana.

 

Od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego podatnikowi przysługuje prawo złożenia odwołania, które jest rozpoznawane przez ten sam organ. Jeżeli decyzja wydana na skutek odwołania będzie dla podatnika niekorzystna będzie mógł on złożyć skargę do sądu.

 

Kiedy trzeba płacić?

 

Co do zasady obowiązek zapłaty dodatkowego podatku powstaje dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej, od której nie służy już odwołanie – czyli decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego działającego jako organ drugiej instancji, wydanej na skutek uprzednio wniesionego odwołania.

 

Złożenie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji.

 

Obowiązek zapłaty dodatkowego podatku może powstać jednak wcześniej jeżeli Naczelnik Urzędu Celno –Skarbowego jeszcze w czasie trwania kontroli celno-skarbowej wyda decyzję w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego lub po wydaniu decyzji w postępowaniu podatkowym nada jej rygor natychmiastowej wykonalności. Więcej na ten temat przeczytacie w artykułach:

 

Potrzebujesz indywidualnej pomocy? Wyślij do mnie wiadomość na adres ksoloniewicz@indywidualnekancelarie.pl.  Wspólnie ustalimy, w jaki sposób mogę ci pomóc.

 

Podsumowanie


Zmian wprowadzonych przez ustawę o KAS jest naprawdę sporo. Przyswojenie ich może zająć trochę czasu, jednak naprawdę warto to zrobić dla ochrony własnych interesów. Brak wiedzy może wiązać się bowiem nie tylko z niepotrzebnym stresem, ale i koniecznością zapłaty dodatkowego podatku. Poniżej krótkie podsumowanie tego co opisałem powyżej:

 

  • Kontrola celno-skarbowa to nowy tryb kontroli podatników wprowadzony przez ustawę o KAS.
  • Kontrola celno-skarbowa jest prowadzona przez Naczelników Urzędów Celno-Skarbowych i podległych im pracowników.
  • Wszczęcie kontroli celno-skarbowej następuje przez doręczenie upoważnienia do jej przeprowadzenia albo poprzez okazanie legitymacji służbowej (tzw. kontrola na legitymację).
  • W terminie 14 od dnia doręczenia upoważnienia do kontroli oraz w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyniku kontroli podatnik może złożyć korektę deklaracji w zakresie objętym kontrolą.
  • Kontrolujący w kontroli celno-skarbowej mają szersze uprawnienia niż w kontroli podatkowej prowadzonej przez urzędy skarbowe.
  • Kontrola celno skarbowa kończy się wynikiem kontroli.
  • Brak złożenia korekty deklaracji podatkowej po otrzymaniu wyniku kontroli skutkuje przekształceniem kontroli celno-skarbowej w postępowanie podatkowe, które zakończy się wydaniem decyzji określającej domiar podatku.

 

 

 


29 kwietnia 2017 09:00

Kacper Sołoniewicz

Komentarze: 0

Dodaj komentarz:



26 + 32 =
×

Autorzy:


Michał Sroczyński

Michał Sroczyński

Kacper Sołoniewicz

Kacper Sołoniewicz

Tematy:


Newsletter: